GRZYWNO ~ osiedle biedoty we Włocławku, które istniało najprawdopodobniej od 1924 roku do grudnia 1939 roku. Było usytuowane nad jeziorem Grzywno, stąd jego nazwa. Powstało w wyniku złej kondycji gospodarczej miasta, czego efektami było bezrobocie i kryzys mieszkaniowy, pociągające za sobą ogólne zubożenie społeczeństwa i wzrost zjawiska bezdomności. Do 1927 roku rozwijało się za zgodą i pod kierunkiem władz miasta, które zainteresowanym, głównie biedocie i bezdomnym, przydzielały działki. Tam mieszkańcy mogli budować domki ze zdobytych we własnym zakresie materiałów.

Po 1927 roku rozwój przedmieścia odbywał się w sposób nielegalny, gdyż władze przestały wydawać zgodę na zajmowanie działek, nie oferując w zamian innych form osiedlenia bądź zakwaterowania najbiedniejszych. W efekcie zaczęło powstawać osiedle zabudowane chaotycznie i bezplanowo, głównie małymi, brzydkimi i prymitywnymi budynkami wznoszonymi ze wszystkich dostępnych materiałów. Z czasem zarząd miasta postawił na Grzywnie 3 baraki. W 1939 roku mogło tam istnieć maksymalnie 600 domków, w których mogło mieszkać około 4000 osób. W znacznej części byli to bezrobotni pozostający bez stałych dochodów. W opisanej sytuacji często schodzili na drogę przestępczą. Ta, w powiązaniu ze specyficznym „półświatkiem” rozwijającym się w warunkach Grzywna, wpływała na złą sławę osiedla. W grudniu 1939 roku przedmieście zostało zniszczone przez Niemców. Dostępne źródła pozwalają stwierdzić, że okupanci zamordowali z pewnością kilkudziesięciu mieszkańców Grzywna, zaś większość wywieźli do Generalnej Guberni na przymusowe roboty. Dokładnej liczby ofiar pacyfikacji nie zna nikt.

Zniszczenie osiedla przez Niemców poniekąd utrwaliło jego złą sławę. Z czasem Grzywno stało się wspomnieniem wstydliwym i niechcianym, a przez kolejne lata zaczęło popadać w zapomnienie. Coraz mniej osób pamięta przedwojenne lata, zaś obecnie dostępne opracowania dotykają tematu historii przedmieścia w sposób ogólnikowy. Dlatego też celem niniejszej strony internetowej jest dokładniejsze przedstawienie dziejów osiedla.

O Grzywnie napisano kilkanaście poważniejszych artykułów prasowych, wyrywkowe i fragmentaryczne informacje są ponadto rozsiane w dziesiątkach, jeśli nie setkach innych opracowań. Problemem pozostają nieścisłe, a nieraz wręcz fałszywe informacje zawarte w dostępnych opracowaniach. Kilka artykułów zasługuje jednak na polecenie, gdyż są to dosyć ciekawe i sumienne, choć zazwyczaj skromne objętościowo opracowania przybliżające losy Grzywna. Spośród nich warto wymienić:

- Badtke Marek, Grzywno - na marginesie życia, „Gazeta Pomorska” z 4 lutego 1979 roku;
- Krysiak Jerzy, Zetrzeć z mapy, „Kujawy”, nr 48 z listopada-grudnia 1989 roku;
- Sławiński Tadeusz, Unicestwienie Grzywna, „Włocławski Tydzień”, nr 35 z 1990 roku;
- Stanowski Stanisław, Zapomniana dzielnica, „Życie Włocławka”, nr 6 z października 2001 roku;
- Turczynowicz Adrian, Dramat Grzywna, „Życie Włocławka”, nr 50 z grudnia 1969 roku.

Dokładniejszym i większym opracowaniem jest artykuł autora niniejszej strony internetowej:

- Linowski Łukasz, Dzieje włocławskiego przedmieścia Grzywno, „Prace Komisji Historii Bydgoskiego Towarzystwa Naukowego”, tom XIX, pod red. Z. Biegańskiego i Z. Karpusa, Bydgoszcz 2006.

Artykuł w formacie PDF można pobrać ze strony autora pod tym adresem:
www.lukanus.eu/artykularz/art_grzywno.pdf


  następna strona (Lokalizacja przedmieścia)
strona tytułowa spis treści o stronie

Wszelkie prawa zastrzeżone ∼ Kontakt ∼ lukanus.poczta@gmail.com ∼ www.lukanus.eu