Łukasz Linowski, GRZYWNO - zapomniana historia włocławskiego osiedla
 

PIERWSZE LATA. KOZŁOWO ~ Pierwszy mieszkaniec Grzywna, czyli Feliks Kozłowski, otrzymał od władz miasta zadanie zarządzania powstającym osiedlem. Stał się pośrednikiem między magistratem a osobami wprowadzającymi się na teren przedmieścia. W gestii Kozłowskiego leżało wskazywanie działek pod zabudowę oraz rejestracja osiedlających się osób. Pierwsza, nieoficjalna nazwa - Kozłowo, miała z pewnością podkreślać fakt, że pionierem na Grzywnie był właśnie Kozłowski. Być może „uczczono” również w ten sposób okoliczność zarządzania przezeń powstającą kolonią biedoty. Wnikliwego czytelnika nie zdziwi zapewne fakt, że opisanej działalności Kozłowskiego nie potwierdzają żadne dokumenty urzędowe, tylko wspomnienia świadków. Nie wiadomo więc dokładnie, kiedy zamieszkał w opisywanym rejonie.

Kozłowo było nazwą nieoficjalną. Próżno jej szukać na ówczesnych mapach i planach miasta. Nie używała jej miejscowa prasa, dosłownie kilkukrotnie wystąpiła w dokumentach urzędowych. Wszystko wskazywałoby więc na to, że w pierwszych latach istnienia osiedle nie miało żadnej oficjalnej nazwy. Dopiero wraz z „pojawieniem” się w 1926 roku w dokumentach urzędowych sprawy zajmowania działek na terenie przedmieścia, zaczęto używać nazw Grzywno i określenia „na Grzywnie”.

Różnie tytułowano osiedle w prasie. Na przykład w 1927 roku w miejscowych gazetach używano nazw Grzywno, Przedmieście Grzywno, Przedmieście Nowe Grzywno. Szczególnie ostatnia daje do myślenia i sugeruje pytanie, gdzie było stare Grzywno? Może po prostu zajmowane od 1924 roku przez ubogich pastwiska i nieużytki wcześniej określano nazwą Grzywno? Trudno dać jednoznaczną odpowiedź. O ile sąsiednie tereny na wszystkich bez mała mapach i planach określano mianem Przedmieście Glinki, o tyle w odniesieniu do terenu nazwy Grzywno użyto tylko raz, na mapie lasów miejskich z 1868 roku. We wszystkich innych źródłach nazwa ta określała pobliskie Jezioro.

Jednymi z pierwszych osiedleńców na terenie Kozłowa byli Józef Maciejewski i jego najbliższa rodzina. Maciejewski był znanym i aktywnym działaczem włocławskiej Komunistycznej Partii Polski (KPP). Osiedlił się na Grzywnie prawdopodobnie już w 1924 roku, zajmując działkę na samym początku Grzywna, tuż za płotem cegielni. Na opisanym terenie rodzina wybudowała drewniany domek, który później otrzymał adres Grzywno 1. Podobnie czyniła większość mieszkańców osiedla. W przedwojennym Włocławku przez pewien czas krążyło nawet stwierdzenie, że Grzywno bez mała w całości powstało z lasów miejskich i państwowych. Inni, którzy nie mieli możliwości zdobycia budulca, mieszkali w ziemiankach przypominających jaskinie, których dach wystawał zaledwie kilkadziesiąt centymetrów nad ziemię. W pierwszych latach istnienia osiedla nory kopane w ziemi były dosyć częstą formą budownictwa.

Teren zajmowany przez pierwszych mieszkańców Grzywna był zlokalizowany między Alejami Chopina, a sadzawką Żabi Skrzek, w sąsiedztwie odlewni dzwonów Franciszka Bręgosza. Jak wspominali świadkowie, w późniejszym okresie z krajobrazu tej okolicy zniknęły ziemianki, zaś wszystkie domy były postawione z drewna. Nie wiadomo do końca dlaczego nikt nie zbudował w tym rejonie porządniejszego, murowanego domu, jakie w późniejszym okresie powstawały w innych częściach przedmieścia.


poprzednia strona (Jak powstało Grzywno?) następna strona (Rozwój osiedla)
strona tytułowa spis treści o stronie wstęp
z dziejów okolicy pacyfikacja przedmieścia miejsca pamięci o „Pamiątce z Celulozy”

Wszelkie prawa zastrzeżone ∼ Kontakt ∼ lukanus.poczta@gmail.com ∼ www.lukanus.eu